CÁI GIÁ CỦA SỰ AN PHẬN

"Tôi từng nghĩ ngồi ghế phụ là sự che chở, cho đến khi nhận ra mình đã đánh mất quyền rẽ hướng trong chính cuộc đời mình. Cái giá của sự an phận, đôi khi lại chính là sự bất lực."

Tôi từng rất tự hào vì mình chỉ ngồi ghế phụ.

Tôi từng nghĩ đó là sự may mắn, là đặc quyền của một người phụ nữ được che chở. Nhưng sau này tôi mới hiểu, đó thực chất là cái giá của sự an phận – một cái giá đắt hơn bất cứ chuyến hành trình nào mà tôi từng đi qua.

Với tôi khi đó, lái xe là một gánh nặng. Phải căng mắt nhìn trước ngó sau, phải ghi nhớ từng khúc quanh, phải đọc những bảng chỉ dẫn chằng chịt giữa dòng xe xuôi ngược. Tôi nghĩ: Cuộc đời ngoài kia đã quá đủ mệt mỏi rồi. Nếu đã có một người cầm lái vững vàng, một bờ vai luôn sẵn sàng đưa mình đi đến bất cứ đâu… thì tội gì phải vất vả học lái làm chi?

Ngồi ghế phụ thôi. Nhẹ nhàng, an toàn, và được chở đi. Tôi đã ngồi ở đó rất lâu, lâu đến mức tôi coi vị trí ấy là định mệnh, là bến đỗ bình yên nhất của đời mình.

Nhưng thật ra, ngồi ghế phụ cũng không hẳn là nhàn.

Để đổi lấy sự "an nhàn" ấy, tôi đã phải thức cùng những cơn buồn ngủ của tài xế. Tôi phải tỉnh táo để phụ nhìn gương, nhắc đèn, dò lối rẽ. Tôi phải học cách quan sát từng cái nhíu mày của người cầm lái, phải tiếp chuyện sao cho khéo để bầu không khí trong xe không bị chùng xuống. Nhiều lúc, tôi giật mình nhận ra mình làm gần như mọi việc của một người tài xế thực thụ… chỉ trừ việc đôi tay tôi không được phép chạm vào vô lăng.

Nhưng tôi vẫn mỉm cười tự huyễn hoặc mình: “Thế là đủ rồi. Chỉ cần chiếc xe vẫn chạy, mình có chỗ ngồi ổn định, thì ai cầm lái chẳng được.”

Cuộc đời của nhiều người phụ nữ cũng giống như hành trình trên chiếc ghế phụ đó. Không bảng lương, không chức danh, không giờ tan ca. Chúng tôi lui về phía sau, loay hoay trong căn bếp, dọn dẹp những vụn vặt thường nhật, chăm lo cho con cái và sắp xếp mọi thứ thật chu toàn để cuộc sống của người khác được trôi chảy. Để rồi khi nghe ai đó nói đùa: “Ở nhà ở không, có làm gì đâu mà mệt”, chúng tôi cũng chỉ biết cười nhạt. Vì từ lâu, chúng tôi đã quá quen với việc đứng nép bên cạnh tay lái của người khác, xem thành công của họ là hướng đi duy nhất của đời mình.

---

Cho đến một ngày… bầu không khí trong xe bắt đầu rạn nứt.

Sự trân trọng ban đầu dần thay bằng những câu nói hờ hững. Khi tôi nhắc một lối rẽ quen thuộc, người tài xế chỉ đáp gọn lỏn: “Biết rồi!”. Rồi dần dần là những câu nói nhẹ nhưng lạnh buốt như dao cắt: “Ở nhà suốt ngày thì biết đường xá gì mà nói.”

Tôi im lặng. Cái im lặng tê tái của một người chợt thấy mình trở thành kẻ thừa thãi trong chính cuộc hành trình chung. Những chuyến đi không còn được bàn bạc. Những câu hỏi “Hôm nay mình đi đường nào?” biến mất hoàn toàn. Chiếc xe cứ thế rẽ, cứ thế lao đi theo ý chí duy nhất của người cầm lái. Nếu tôi lỡ cất tiếng, câu trả lời nhận về thường là: “Không biết lái thì ngồi yên đi.” Hoặc đau đớn hơn: “Có người chở đi là may rồi, còn không biết ơn.”

Khoảnh khắc đó, tôi bàng hoàng nhận ra: Tôi không còn là bạn đồng hành. Tôi là một người khách quá giang trên chính chiếc xe của đời mình.

Tôi ngồi trong chiếc xe quen thuộc, nhưng không còn chút quyền quyết định nào về việc nó sẽ đi đâu hay dừng lại lúc nào. Tôi vẫn phụ nhìn đường, vẫn phụ nhắc đèn, nhưng những lời nhắc của tôi ngày càng ít được nghe thấy. Không phải vì tôi sai. Mà vì trong mắt người cầm lái, sự hiện diện của tôi ở ghế phụ đã trở nên mặc nhiên và rẻ rúng.

Tôi đã trao vô lăng vào tay người khác bằng tất cả sự tin tưởng ngây ngô, để rồi quên mất một sự thật nghiệt ngã: Người cầm vô lăng mới là người quyết định hướng đi. Và khi họ đổi hướng, kẻ ngồi ghế phụ chỉ có thể phục tùng hoặc chấp nhận bị bỏ lại bên đường.

Khi chiếc xe rẽ vào một con đường hoàn toàn xa lạ, tối tăm và bất ổn, tôi nhìn xuống đôi bàn tay mình. Tay tôi vẫn ở đó, nhưng chúng đã trở nên yếu ớt và run rẩy. Tôi chợt hiểu rằng mình không còn dám chạm vào vô lăng nữa. Không phải vì không thể, mà vì đã quá lâu rồi tôi để mình lún sâu vào thói quen được chở đi, được định đoạt.

Cái giá của sự an phận chính là sự bất lực.

Điều đau đớn nhất không phải là chiếc xe đã đi sai hướng tôi muốn. Mà là khoảnh khắc tôi nhận ra mình hoàn toàn không có khả năng để tự tay bẻ lái trở lại. Sự "an toàn" ngày xưa giờ trở thành một chiếc lồng kính, giam cầm tôi trong sự lệ thuộc cay đắng.

Nhưng rồi, sau những đêm dài trăn trở nhìn qua cửa kính xe, tôi hiểu ra một điều: Chiếc xe đời người không phải lúc nào cũng chạy theo ý mình. Ngay cả khi chính tay mình cầm lái, đường vẫn có ổ gà, đèn vẫn có lúc đỏ. Biết lái xe không đảm bảo một hành trình không trắc trở, nhưng nó cho mình Quyền Lựa Chọn.

Nếu con đường đó không còn hạnh phúc, mình có thể chậm lại. Nếu hướng đi đó không còn là nơi mình muốn đến, mình có quyền rẽ sang hướng khác. Có thể tay lái sẽ run, tim sẽ đập nhanh vì sợ hãi, nhưng ít nhất, chiếc xe ấy đang chuyển động theo ý chí của chính mình.

Vì vậy, dù là tuổi 40 hay muộn hơn thế nữa, tôi nhất định sẽ học cách cầm vô lăng trở lại. Có thể tôi sẽ khởi đầu chậm chạp, vụng về như một đứa trẻ tập đi. Nhưng từ giây phút đôi tay tôi nắm chặt lấy vô lăng, tôi biết chắc chắn một điều: Tôi đang đi về phía mà trái tim tôi thực sự muốn đến.

Đừng quá buồn nếu bạn cũng đã từng ngồi ghế phụ quá lâu. Cái giá của sự an phận đã trả đủ rồi. Chỉ cần một ngày bạn dám đặt tay mình trở lại vô lăng, thì chuyến hành trình của cuộc đời vẫn luôn có thể bắt đầu lại – theo một hướng đi do chính bạn chọn lấy.

#Songtronven #ChiêmNghiệm #PhụNữTuổi40 #TựChủ #HạnhPhúc #CáiGiáCủaSựAnPhận #XuanCaoBlog